Đi chứng thực bản sao ở bộ phận một cửa của UBND cấp xã gồm năm việc: mang bản chính còn nguyên, lấy số thứ tự, đưa giấy và nói rõ mỗi giấy cần mấy bản, nộp lệ phí lấy biên lai, rồi nhận lại bản chính cùng bản sao và kiểm từng trang ngay tại quầy. Bản photo bạn có thể tự mang theo hoặc nhờ nơi chứng thực chụp, tuỳ nơi.
Phần lớn các lần phải quay lại không phải do cán bộ làm khó, mà do mấy chuyện nhỏ: thiếu một mặt giấy, quên nói số bản, rời quầy rồi mới thấy dấu bị nhoè. Dưới đây là thứ tự việc theo đúng một buổi đi chứng thực, kèm câu nên nói và chỗ hay vấp.
Trước khi ra khỏi nhà: kiểm túi hồ sơ
Mười phút soạn ở nhà tiết kiệm được cả buổi sáng ở quầy. Soạn theo danh sách này:
- Bản chính từng giấy cần chứng thực, còn nguyên, không rách đôi, không tẩy xoá. Giấy đã ép nhựa kín hai mặt thì xem lại phần sau của bài này.
- Bản photo sẵn nếu bạn muốn chủ động: rõ chữ, đủ mép, đủ hai mặt, đúng khổ. Không chắc nơi đó có nhận bản tự photo không thì photo ngay gần đó, hỏi trước một câu.
- Một tờ giấy nhỏ ghi danh sách: tên giấy, số bản cần. Ví dụ “Bằng tốt nghiệp: 3; Học bạ: 2; Căn cước: 3”. Đưa tờ này cho cán bộ đỡ phải nói lại nhiều lần.
- Giấy tờ tuỳ thân của bạn, phòng khi nơi chứng thực cần ghi thông tin người yêu cầu.
- Tiền lẻ và một kẹp giấy, một bìa nhựa để giữ bản chứng thực cho phẳng, không bị gấp ngang dấu.
Đi sớm vào đầu giờ sáng các ngày giữa tuần thường vắng hơn đầu tuần và chiều thứ sáu. Nhiều nơi đã có máy lấy số hoặc đặt lịch trước; nếu địa phương bạn có, đặt lịch là cách đỡ chờ nhất.
Từng bước ở quầy
Các bước dưới đây là trình tự thường gặp ở bộ phận một cửa của xã, phường, đặc khu. Có nơi gộp bước, có nơi tách thêm quầy thu lệ phí, nhưng thứ tự việc gần giống nhau.
- Lấy số thứ tự đúng lĩnh vực tư pháp – hộ tịch hoặc chứng thực. Lấy nhầm quầy là chờ hai lần.
- Đưa bản chính và tờ danh sách cho cán bộ. Nói rõ cần mấy bản mỗi giấy và giấy nào cần cả hai mặt.
- Cán bộ kiểm bản chính: xem có phải bản chính không, có bị sửa chữa, tẩy xoá, mất chữ không. Nếu giấy có vấn đề, đây là lúc bạn được báo.
- Chụp hoặc nhận bản photo, cán bộ đối chiếu từng trang với bản chính.
- Nộp lệ phí theo quy định hiện hành và nhận biên lai. Mức thu bạn hỏi trực tiếp ở quầy hoặc xem bảng niêm yết tại bộ phận một cửa.
- Chờ ký, đóng dấu: người có thẩm quyền ký lời chứng, đóng dấu, ghi số vào sổ chứng thực. Ít giấy thì thường được nhận trong buổi; nhiều giấy thì cán bộ có thể hẹn giờ trả.
- Nhận lại bản chính và bản chứng thực, kiểm ngay tại quầy rồi mới rời đi.
Nếu cán bộ hẹn ngày trả, xin giấy hẹn hoặc ghi lại số biên nhận. Không có giấy này, người khác ngồi quầy hôm sau sẽ khó tìm hồ sơ của bạn.
Ở quầy nói gì để nhanh và rõ
Cán bộ một cửa mỗi ngày nghe hàng trăm yêu cầu. Câu nói ngắn, đủ ý giúp họ làm đúng ngay lần đầu:
- “Em cần chứng thực bản sao ba giấy, số bản em ghi ở tờ này. Căn cước cần cả hai mặt trên một trang.”
- “Giấy này có trang bổ sung phía sau, nhờ anh chị chứng thực cả trang đó.”
- “Em photo sẵn rồi, anh chị xem có dùng được không, nếu không em photo lại.”
- “Hôm nay em nhận được không, hay anh chị hẹn em giờ nào?”
- Không nên nói: “Làm nhanh giúp em, em trả thêm”. Lệ phí có biên lai; mọi khoản ngoài biên lai là không đúng và bạn không nên đưa.
- Không nên nói: “Công chứng giùm em mấy tờ này” nếu bạn đang ở UBND cấp xã. Ở đây là chứng thực; dùng đúng chữ để cán bộ không hỏi lại bạn cần việc gì.
Khi cán bộ từ chối một giấy, hỏi lại một lần cho rõ lý do và việc cần làm tiếp: “Giấy này không chứng thực được vì sao ạ, em cần làm gì trước?” Ghi câu trả lời lại.
Bảng bước – việc – lỗi hay gặp
Đọc bảng này trước khi đi để biết chỗ nào dễ hỏng nhất. Thời gian từng bước không ghi ở đây vì tuỳ số người chờ và số giấy của bạn; nơi nộp sẽ báo giờ trả.
| Bước | Bạn làm gì | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| Chuẩn bị | Soạn bản chính, danh sách số bản | Mang bản photo, quên bản chính |
| Lấy số | Chọn đúng lĩnh vực chứng thực | Lấy số quầy khác, chờ hai lượt |
| Đưa giấy | Nói rõ số bản, mặt trước sau | Không nói, bị chứng thực thiếu mặt sau |
| Kiểm bản chính | Nghe cán bộ báo giấy có vấn đề không | Giấy bị tẩy xoá, rách mất chữ |
| Lệ phí | Nộp, cầm biên lai | Không lấy biên lai, sau không đối chiếu được |
| Nhận kết quả | Đếm bản, xem dấu và chữ ký từng trang | Rời quầy rồi mới thấy thiếu bản |
| Cất giữ | Kẹp phẳng trong bìa nhựa | Gấp đôi ngang qua dấu, dấu bị nhoè |
Phần lớn lỗi nằm ở hai đầu: lúc chuẩn bị và lúc nhận. Khúc giữa do cán bộ làm, bạn chỉ cần trả lời đúng khi được hỏi.
Kiểm từng trang trước khi rời quầy
Đứng ngay cạnh quầy, mất hai phút, kiểm theo thứ tự sau:
- Đếm số bản mỗi giấy so với tờ danh sách của bạn.
- Mỗi bản có dòng lời chứng, chữ ký, dấu đỏ và số chứng thực; dấu không nhoè đến mức không đọc được.
- Giấy nhiều trang: các trang được đóng dấu giáp lai hoặc ghép đúng cách nơi đó làm; không lọt trang của giấy khác.
- Chữ trên bản sao đọc được, đặc biệt số giấy tờ, ngày cấp, họ tên.
- Bản chính được trả đủ, không bị kẹp lẫn vào xấp của người khác.
Thấy sai thì nói ngay: “Anh chị ơi, bản này em thấy thiếu dấu ở trang hai, nhờ anh chị xem lại giúp.” Sửa tại chỗ dễ hơn nhiều so với quay lại hôm sau, khi cán bộ khác ngồi quầy và phải tra sổ.
Cuối cùng, xếp bản chứng thực theo đúng thứ tự nơi nhận yêu cầu ngay khi còn ngồi ở ghế chờ, kẹp mỗi giấy một kẹp. Về đến nhà mới xếp thì dễ lẫn bản của việc này với việc khác, nhất là khi trong nhà có nhiều người cùng làm hồ sơ một lúc.
Khi cán bộ báo giấy không chứng thực được
Không phải bản chính nào đưa ra cũng được chứng thực ngay. Những lý do cán bộ hay báo: giấy bị tẩy xoá, sửa chữa nội dung; giấy rách mất chữ, mờ đến mức không đọc được số hay ngày cấp; giấy ép nhựa kín khiến không xác định được đó có phải bản chính hay không; hoặc giấy thuộc loại mà nơi đó không có thẩm quyền chứng thực. Có trường hợp chỉ cần bổ sung, có trường hợp phải đi việc khác trước.
Đừng tranh cãi tại quầy. Hỏi đúng ba câu: “Giấy này vướng ở chỗ nào ạ?”, “Em cần làm gì hoặc đi đâu trước?”, “Làm xong việc đó em quay lại đây được không?” Ghi câu trả lời vào giấy, kèm tên quầy và ngày. Thường việc phải làm trước là xin cấp lại bản chính hoặc bản sao từ sổ gốc ở nơi đã cấp giấy, hoặc cải chính nội dung bị sai.
Với giấy ép nhựa, có nơi vẫn xem xét được nếu nhìn rõ dấu và chữ ký; có nơi yêu cầu xin bản sao từ sổ gốc thay vì bóc lớp nhựa. Đừng tự bóc ở nhà, vì giấy cũ rất dễ rách theo lớp nhựa và mất luôn cả bản chính.
Tình huống giả định: bác Tư đi chứng thực với con gái
Bác Tư 75 tuổi cần bản sao chứng thực căn cước và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để nộp cho một hồ sơ của gia đình. Con gái bác soạn sẵn ở nhà: bản chính hai giấy, tờ danh sách ghi “Căn cước 2 bản, hai mặt một trang; Sổ đất 2 bản, đủ các trang”. Hai bố con đi lúc đầu giờ sáng, lấy số đúng lĩnh vực.
Đến quầy, con gái đưa giấy và tờ danh sách. Cán bộ thấy giấy đất có trang ghi thay đổi phía sau nên hỏi có cần chứng thực trang đó không; nhờ đã ghi sẵn “đủ các trang”, hai bên hiểu nhau ngay. Bác Tư nộp lệ phí, cầm biên lai, ngồi chờ ở ghế.
Khi nhận, con gái đếm bản, xem dấu từng trang, thấy một trang dấu hơi mờ nên nhờ cán bộ đóng lại. Bản chính được kẹp riêng một bìa, bản chứng thực một bìa khác. Cả buổi không quá một buổi sáng, và không phải quay lại lần nào.
Việc làm trước và việc làm sau khi chứng thực
Làm trước: hỏi nơi nhận hồ sơ cần loại bản sao nào và mấy bản (xem bài về bản chụp kèm bản chính hay bản sao chứng thực trên trang này). Nếu bản chính đã mất, đi xin bản sao từ sổ gốc trước, vì không có bản chính thì không chứng thực được. Nếu giấy có sai sót tên tuổi, nên đi cải chính trước, vì chứng thực bản sao chỉ chép đúng cái đang sai.
Làm sau: chụp lại toàn bộ bản chứng thực bằng điện thoại để lưu, ghi lại ngày chứng thực. Cất bản chính về chỗ an toàn, không để chung túi hồ sơ mang đi nộp. Bản chứng thực nào chưa dùng, giữ phẳng trong bìa, để lần sau nếu nơi nhận chấp nhận thì dùng lại được.
Một mẹo nhỏ của người làm quầy lâu năm: nếu biết sắp có nhiều việc cần cùng một giấy, ví dụ con chuẩn bị vào lớp mười và bạn cũng sắp đổi việc, hãy gom lại chứng thực một lần đủ số bản. Mỗi lần đi là một buổi nghỉ làm.
Câu hỏi thường gặp
Chứng thực bản sao có cần mang giấy tờ tuỳ thân không?
Với bản sao từ bản chính, trọng tâm là bản chính của giấy cần chứng thực. Tuy vậy nên mang theo căn cước của mình, vì một số nơi ghi thông tin người yêu cầu, và nếu bạn chứng thực thêm chữ ký hay hợp đồng trong cùng buổi thì bắt buộc phải có giấy tờ tuỳ thân.
Có được tự photo sẵn mang đến không?
Nhiều nơi nhận bản photo người dân mang đến nếu rõ nét, đủ mép, đúng khổ. Có nơi tự chụp để bảo đảm chất lượng. Hỏi một câu khi đưa giấy là xong; đừng photo quá nhiều bản trước khi biết nơi đó có dùng không.
Có nhận kết quả trong ngày không?
Ít giấy thì thường nhận được trong buổi. Nhiều giấy, nhiều trang hoặc đông người thì cán bộ có thể hẹn giờ trả. Thời hạn cụ thể theo quy định hiện hành và tình hình nơi nộp, nên hỏi ngay khi đưa giấy và xin giấy hẹn nếu phải quay lại.
Lệ phí chứng thực bản sao là bao nhiêu?
Mức lệ phí theo quy định hiện hành và được niêm yết tại bộ phận một cửa. Bạn hỏi cán bộ trước khi nộp, đếm tổng số trang số bản để biết tổng tiền, và luôn lấy biên lai. Không đưa thêm khoản nào ngoài biên lai.
Người khác cầm bản chính của mình đi chứng thực thay được không?
Với chứng thực bản sao từ bản chính, thường người khác cầm bản chính đi làm thay được, vì cán bộ chỉ đối chiếu bản sao với bản chính. Chứng thực chữ ký thì khác hẳn: người ký phải tự có mặt. Nếu không chắc, gọi hỏi nơi chứng thực trước.
Rời quầy rồi mới thấy thiếu dấu thì làm sao?
Quay lại càng sớm càng tốt, mang theo bản bị lỗi và biên lai lệ phí. Trình bày ngắn gọn chỗ thiếu và nhờ cán bộ kiểm sổ chứng thực. Có biên lai và số chứng thực thì việc tra lại nhanh hơn nhiều.