Đi khai sinh cho con tại quầy là đến bộ phận một cửa của UBND cấp xã nơi bố hoặc mẹ cư trú, nộp tờ khai cùng giấy chứng sinh, xuất trình giấy tờ tuỳ thân và giấy chứng nhận kết hôn, trả lời vài câu hỏi của cán bộ, rồi soát kỹ nội dung trước khi cùng cán bộ ký vào Sổ hộ tịch. Nếu giấy tờ đủ và thông tin phù hợp, Luật Hộ tịch 2014 yêu cầu giải quyết ngay.
Phần lớn người đi khai sinh lần đầu không vướng ở giấy tờ mà ở mấy phút đứng trước quầy: không biết nói gì trước, lúng túng khi bị hỏi quê quán, ký vội vào sổ mà không đọc. Bài này đi theo đúng trình tự một buổi sáng ở quầy, kèm câu nên nói và những thứ phải soát tận mắt.
Chọn đúng nơi, đúng buổi để đi một lần là xong
Nơi nộp là UBND cấp xã nơi cư trú của người cha hoặc người mẹ. Từ 01/7/2025 không còn cấp huyện, nên dù gia đình ở phường trong thành phố hay xã ở vùng quê, bạn đều đến bộ phận một cửa của UBND xã, phường hoặc đặc khu. Nếu bố thường trú một nơi, mẹ thường trú một nơi, chọn nơi nào thuận đường hơn; hai nơi đều có thẩm quyền.
Nên đi vào buổi sáng, đầu tuần hoặc giữa tuần, tránh sáng thứ Hai sau kỳ nghỉ dài và những ngày cuối tháng khi quầy đông người làm thủ tục khác. Đến sớm khoảng mười lăm phút sau giờ mở cửa: lúc đó dòng người đầu ngày đã vãn, cán bộ chưa mệt.
Trước khi đi, gọi hoặc hỏi người quen trong xã xem buổi đó cán bộ tư pháp - hộ tịch có trực ở quầy không. Nhiều nơi cán bộ hộ tịch kiêm thêm việc khác, có buổi đi họp. Hỏi trước mất một phút, còn đi trúng buổi vắng cán bộ thì mất cả buổi.
Ai đi? Tốt nhất là bố hoặc mẹ. Nếu cả hai không đi được, Luật Hộ tịch 2014 cho phép ông bà, người thân thích khác đi đăng ký khai sinh. Người đi phải mang giấy tờ tuỳ thân của chính mình.
Túi giấy tờ mang theo, xếp theo thứ tự đưa ra
Danh sách đầy đủ có ở các bài checklist khai sinh; ở đây chỉ nhắc gọn và xếp theo thứ tự bạn sẽ đưa cho cán bộ, để khỏi lục túi trước quầy:
- Đưa đầu tiên: giấy tờ tuỳ thân của người đi khai sinh (thẻ căn cước, căn cước điện tử trên ứng dụng định danh hoặc hộ chiếu còn hạn).
- Đưa thứ hai: giấy chứng sinh bản chính. Nếu nơi sinh đã chuyển giấy chứng sinh điện tử lên hệ thống, hỏi cán bộ có cần bản giấy không; mang theo vẫn hơn.
- Đưa thứ ba: giấy chứng nhận kết hôn của bố mẹ nếu đã đăng ký kết hôn. Nghị định 123/2015 yêu cầu xuất trình; cán bộ có thể tra cứu trên hệ thống, nhưng mang theo giúp đối chiếu nhanh.
- Để sẵn trong túi: một tờ giấy ghi họ tên con, quê quán, dân tộc mà hai vợ chồng đã thống nhất, viết in hoa có dấu rõ ràng.
- Để sẵn trong túi: bút bi mực xanh hoặc đen, phòng khi phải điền tờ khai tại chỗ.
- Nếu người đi là ông bà: mang thêm giấy tờ chứng minh quan hệ nếu được hỏi, và một tin nhắn hoặc giấy viết tay của bố mẹ ghi rõ tên con để chép cho đúng.
Mẹo nhỏ của người hay đi làm giấy tờ: xếp giấy theo đúng thứ tự trên vào một bìa nhựa có kẹp, giấy đưa trước nằm trên cùng. Khi cán bộ hỏi tới đâu, bạn rút đúng tờ đó, không phải mở cả túi trước mặt người xếp hàng phía sau.
Không cần mang sổ hộ khẩu cũ. Sổ hộ khẩu đã không còn được dùng làm giấy tờ chứng minh cư trú; cán bộ tra thông tin cư trú qua cơ sở dữ liệu.
Ở quầy: cán bộ hay hỏi gì và trả lời thế nào
Cán bộ hộ tịch hỏi không phải để làm khó mà để ghi đúng nội dung khai sinh. Biết trước câu hỏi thì trả lời gọn, đỡ lúng túng:
| Cán bộ hỏi | Nên trả lời thế nào | Vì sao họ hỏi |
|---|---|---|
| Bé tên gì, chữ đệm gì? | Đọc chậm, đánh vần từng chữ có dấu, đưa tờ giấy đã viết sẵn | Tên đã ghi vào sổ thì sửa lại phải làm cải chính |
| Quê quán lấy theo bố hay mẹ? | Nói rõ "theo quê bố" hoặc "theo quê mẹ" như hai người đã thoả thuận | Quê quán xác định theo thoả thuận của cha mẹ |
| Dân tộc của bé? | Nói theo thoả thuận của cha mẹ, thường cùng dân tộc với bố hoặc mẹ | Ghi vào sổ và giấy khai sinh, liên quan nhiều giấy tờ sau |
| Anh chị đăng ký kết hôn ở đâu, năm nào? | Nói nơi và năm như trên giấy chứng nhận kết hôn, kể cả khi tên xã đã đổi | Để tra cứu và đối chiếu tình trạng hôn nhân |
| Có làm thường trú, bảo hiểm y tế cho bé luôn không? | Hỏi lại cán bộ cách làm liên thông tại chỗ nếu nơi đó hỗ trợ | Nhiều nơi có thể chuyển tiếp ngay dữ liệu |
Câu mở đầu nên dùng khi đến lượt: "Chào anh chị, gia đình đi khai sinh cho cháu sinh ngày mười hai tháng này, bố mẹ đã đăng ký kết hôn, đây là giấy chứng sinh và căn cước của người đi." Một câu đủ thông tin giúp cán bộ biết ngay hồ sơ thuộc loại nào.
Điền tờ khai tại chỗ: đi từng ô theo thứ tự
Nếu chưa in sẵn tờ khai, quầy sẽ đưa mẫu. Ngồi ra ghế chờ, đừng điền đứng ở mép quầy:
- Phần người yêu cầu: họ tên, giấy tờ tuỳ thân, nơi cư trú của người đang đi khai sinh, không phải của bé.
- Phần quan hệ với người được khai sinh: ghi "cha", "mẹ", "ông nội", "bà ngoại"... đúng quan hệ thật.
- Phần người được khai sinh: họ, chữ đệm, tên viết in hoa có dấu; ngày sinh ghi bằng số và bằng chữ nếu mẫu yêu cầu; giới tính; nơi sinh chép đúng như giấy chứng sinh.
- Dân tộc, quốc tịch, quê quán: ghi theo đúng điều đã thoả thuận, không viết tắt tên tỉnh.
- Phần cha, mẹ: họ tên, năm sinh, dân tộc, quốc tịch, nơi cư trú. Chép từ căn cước của bố mẹ, không chép theo trí nhớ.
- Ký và ghi rõ họ tên ở cuối tờ khai. Trước khi nộp, đọc lại cả tờ một lượt, đặc biệt là ngày sinh.
Nếu viết sai một chữ, xin tờ khác để viết lại thay vì gạch xoá. Tờ khai gạch xoá nhiều chỗ thường bị yêu cầu viết lại, mất thêm thời gian xếp hàng.
Trước khi ký vào Sổ hộ tịch: năm thứ phải đọc tận mắt
Theo Luật Hộ tịch 2014, công chức tư pháp - hộ tịch và người đi khai sinh cùng ký tên vào Sổ hộ tịch. Chữ ký của bạn là xác nhận nội dung đúng. Đừng ký khi chưa đọc:
- Họ, chữ đệm, tên của bé: từng dấu thanh, từng chữ cái, nhất là các cặp dễ nhầm như "Gia" và "Già", "Ngọc" và "Ngoc".
- Ngày, tháng, năm sinh: đúng theo giấy chứng sinh, ghi theo dương lịch.
- Giới tính và nơi sinh: khớp với giấy chứng sinh.
- Quê quán, dân tộc: đúng như thoả thuận, không bị điền theo mặc định.
- Họ tên, năm sinh của bố mẹ: khớp với căn cước. Một lỗi nhỏ ở đây sẽ đi theo bé vào hồ sơ đi học và căn cước sau này.
Nếu thấy sai, nói ngay, nhẹ nhàng: "Chị ơi, cho em xin sửa chữ đệm của cháu trước khi ký, trong sổ đang ghi thiếu dấu." Sửa trước khi ký chỉ mất một phút; sửa sau khi đã cấp giấy là thủ tục cải chính, có tờ khai và thời hạn riêng.
Khi bị bảo "về bổ sung": hỏi thế nào để không phải đi lần ba
Xin hướng dẫn bằng văn bản. Luật Hộ tịch 2014 quy định khi hồ sơ chưa đầy đủ, chưa hợp lệ, người tiếp nhận phải hướng dẫn bằng văn bản, ghi rõ loại giấy tờ cần bổ sung. Câu nên nói: "Anh chị ghi giúp gia đình giấy cần bổ sung ra phiếu, để lần sau mang đúng một lần."
Hỏi rõ bản chính hay bản sao. Nhiều người về lấy bản sao, quay lại mới biết cần bản chính để đối chiếu. Hỏi luôn: "Giấy này cần bản chính, bản sao chứng thực hay bản chụp kèm bản chính để đối chiếu?"
Hỏi có nộp bổ sung qua mạng được không. Một số giấy tờ có thể gửi bổ sung qua hồ sơ trực tuyến hoặc bưu chính. Hỏi trước để khỏi phải bế con hoặc nhờ người đi lại.
Nếu bị hướng sang nơi khác. Khi bạn nộp không đúng nơi có thẩm quyền, cán bộ phải hướng dẫn bạn đến đúng cơ quan. Hỏi tên cơ quan và bộ phận cụ thể, ghi lại ngay trên điện thoại.
Giữ bình tĩnh. Phần lớn yêu cầu bổ sung là chuyện nhỏ: thiếu giấy kết hôn, ảnh mờ, tên mẹ trên giấy chứng sinh lệch với căn cước. Hỏi rõ, ghi lại, về làm đúng một lần.
Một tình huống: bác Tư đi khai sinh cho cháu nội
Bác Tư 62 tuổi, con trai đi làm xa, con dâu mới sinh còn yếu. Bác nhận việc đi khai sinh cho cháu nội. Tối hôm trước, con trai nhắn cho bác tên đầy đủ của cháu, quê quán lấy theo quê nội, kèm ảnh giấy chứng nhận kết hôn. Bác chép lại tên cháu ra một tờ giấy, viết in hoa từng chữ.
Sáng hôm sau, bác đến bộ phận một cửa lúc tám giờ kém mười lăm, mang căn cước của bác, giấy chứng sinh bản chính và giấy chứng nhận kết hôn của con. Đến lượt, bác nói: "Bác đi khai sinh cho cháu nội, bố mẹ cháu đã đăng ký kết hôn, con trai bác đi làm xa nên nhờ bác." Cán bộ hỏi quan hệ, bác trả lời là ông nội.
Lúc ký sổ, bác đeo kính đọc lại tên cháu và phát hiện chữ đệm thiếu dấu. Cán bộ sửa ngay. Cả buổi mất chưa đến một giờ. Điều làm buổi sáng của bác suôn sẻ là tờ giấy ghi tên cháu viết sẵn và cặp kính lão bác nhớ mang theo.
Câu hỏi thường gặp
Đi khai sinh cho con ở đâu?
Đến bộ phận một cửa của UBND cấp xã nơi cư trú của bố hoặc mẹ. Từ 01/7/2025 không còn cấp huyện nên mọi trường hợp khai sinh thông thường trong nước đều làm ở UBND xã, phường hoặc đặc khu.
Làm giấy khai sinh tại quầy mất bao lâu?
Luật Hộ tịch 2014 quy định ngay sau khi nhận đủ giấy tờ, nếu thông tin đầy đủ và phù hợp thì cán bộ ghi vào sổ và cấp giấy khai sinh. Thời gian chờ thực tế tuỳ lượng người ở quầy hôm đó.
Ông bà đi khai sinh cho cháu cần mang gì?
Ông bà mang giấy tờ tuỳ thân của mình, giấy chứng sinh của cháu, giấy chứng nhận kết hôn của bố mẹ cháu, và ghi sẵn họ tên cháu do bố mẹ chọn. Nên hỏi trước nơi nộp có cần thêm giấy tờ gì không.
Ký vào Sổ hộ tịch rồi mới thấy sai thì sao?
Nếu giấy khai sinh chưa cấp, báo ngay để cán bộ sửa. Nếu đã cấp, phải làm thủ tục cải chính hộ tịch tại UBND cấp xã, có tờ khai và thời hạn riêng, nên soát kỹ trước khi ký.
Có phải mang sổ hộ khẩu khi đi khai sinh không?
Không cần. Sổ hộ khẩu đã không còn dùng, cán bộ tra thông tin cư trú qua cơ sở dữ liệu. Bạn chỉ cần giấy tờ tuỳ thân, giấy chứng sinh và giấy chứng nhận kết hôn nếu bố mẹ đã đăng ký.
Đi khai sinh có phải đưa bé theo không?
Văn bản về khai sinh không yêu cầu mang bé đến quầy. Người đi chỉ cần mang đủ giấy tờ. Bé mới sinh nên ở nhà để tránh chỗ đông người.