CachThuc.comCách Thức
Chuỗi việc khi sinh con

Khai sinh cho con khi bố mẹ chưa đăng ký kết hôn: làm cùng nhận cha con trong một lần

Bố mẹ chưa đăng ký kết hôn vẫn ghi được tên cha vào giấy khai sinh nếu làm khai sinh kết hợp nhận cha con: ai phải có mặt, thứ tự ở quầy và việc làm sau đó.

A young Vietnamese couple sits side by side on a bench outside a ward office, the man holding a newborn in a carrier, viewed from behind, overcast soft light

Bố mẹ chưa đăng ký kết hôn vẫn ghi được tên cha vào giấy khai sinh của con, bằng cách làm khai sinh kết hợp nhận cha con tại UBND cấp xã nơi cư trú của bố hoặc mẹ. Cả bố và mẹ cần có mặt; giấy khai sinh và trích lục nhận cha con được cấp cùng lúc. Nếu chỉ mẹ đi khai sinh, phần cha để trống, bé mang họ, dân tộc, quê quán theo mẹ.

Danh sách giấy tờ và chứng cứ của việc nhận cha con có ở bài checklist riêng. Bài này đi vào cách làm: chọn làm một lần hay hai lần, đi thế nào cho đủ người, nói gì ở quầy, và những việc nối tiếp như đăng ký kết hôn sau này, thường trú, thai sản.

Hai cách làm và vì sao nên gộp một lần

Cách thứ nhất là làm hai lần. Mẹ đi khai sinh trước, phần cha trên giấy khai sinh và trong Sổ hộ tịch để trống; họ, dân tộc, quê quán của con theo mẹ, đúng như Nghị định 123/2015 quy định cho trẻ chưa xác định được cha. Sau đó, khi bố sắp xếp được, hai người làm thủ tục nhận cha con riêng. Theo Luật Hộ tịch 2014, việc nhận cha con được giải quyết trong 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ giấy tờ, cần xác minh thì thêm không quá 5 ngày làm việc. Nếu sau đó muốn đổi họ con sang họ cha, lại thêm một thủ tục nữa.

Cách thứ hai là gộp. Nghị định 123/2015 và Thông tư 04/2020/TT-BTP cho phép UBND cấp xã kết hợp giải quyết khai sinh và nhận cha con khi người cha yêu cầu ngay lúc đăng ký khai sinh. Giấy khai sinh có tên cha từ đầu, con mang họ theo thoả thuận của cha mẹ, kèm trích lục nhận cha con cấp cùng lúc.

Gộp đỡ được ít nhất một lần đi lại và một lần sửa giấy khai sinh. Với những việc phía sau như thường trú, bảo hiểm y tế, hồ sơ thai sản của bố, có tên cha ngay từ đầu cũng đỡ phải giải thích.

Chỉ nên làm hai lần khi bố chưa thể có mặt trong 60 ngày đầu, chẳng hạn đang làm việc ở nước ngoài. Khi đó cứ khai sinh đúng hạn cho con trước; đừng để con trễ khai sinh chỉ vì chờ bố.

Chuẩn bị trước khi đi: không chỉ là giấy tờ

Việc nhận cha con có những đòi hỏi mà khai sinh thông thường không có. Hai người nên thống nhất trước mấy điều sau:

  • Cả hai cùng đi được hôm nào. Luật Hộ tịch 2014 yêu cầu các bên phải có mặt khi đăng ký nhận cha, mẹ, con. Chọn một buổi cả bố lẫn mẹ cùng nghỉ được.
  • Chứng cứ quan hệ cha con. Thông tư 04/2020/TT-BTP chấp nhận văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc tổ chức có thẩm quyền xác nhận quan hệ cha con. Không có thì hai bên lập văn bản cam đoan, có ít nhất hai người làm chứng. Nếu đi đường cam đoan, hẹn trước hai người làm chứng.
  • Họ và tên con. Con mang họ cha hay họ mẹ, chữ đệm gì, quê quán theo ai, dân tộc theo ai. Viết sẵn ra giấy.
  • Tờ khai. Có hai tờ: tờ khai đăng ký khai sinh và tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, con. Lấy mẫu trước ở quầy hoặc trên cổng để điền ở nhà cho bình tĩnh.
  • Giấy chứng sinh và giấy tờ tuỳ thân của cả hai.
  • Lệ phí. Khai sinh đúng hạn được miễn lệ phí, còn việc nhận cha con thuộc nhóm phải nộp lệ phí theo Luật Hộ tịch 2014. Hỏi mức tại quầy.

Chuẩn bị kỹ những thứ này ở nhà thì ở quầy chỉ còn là đối chiếu và ký. Thiếu người làm chứng hay chưa thống nhất họ con là hai lý do khiến nhiều cặp phải về rồi quay lại.

Ở quầy một cửa: trình tự một buổi làm

Trình tự dưới đây là một buổi thông thường ở UBND cấp xã, khi bố mẹ đều là công dân Việt Nam cư trú trong nước:

  1. Bốc số hoặc xếp hàng ở quầy tư pháp - hộ tịch. Câu mở đầu: "Hai vợ chồng chưa đăng ký kết hôn, muốn làm khai sinh cho cháu kết hợp nhận cha con luôn ạ."
  2. Nộp hai tờ khai, giấy chứng sinh, chứng cứ quan hệ cha con; xuất trình giấy tờ tuỳ thân của cả hai.
  3. Cán bộ đối chiếu, có thể hỏi riêng từng người về việc nhận con. Trả lời thật, ngắn gọn.
  4. Nếu đi đường cam đoan, người làm chứng xác nhận theo hướng dẫn của cán bộ.
  5. Nếu cán bộ thấy cần xác minh thêm, sẽ hẹn ngày trả kết quả. Hỏi rõ ngày hẹn và nhận giấy tiếp nhận.
  6. Khi có kết quả, soát giấy khai sinh và trích lục nhận cha con: tên con, họ cha, họ mẹ, ngày sinh, quê quán. Ký Sổ hộ tịch sau khi đã đọc.

Giấy khai sinh và trích lục nhận cha con được cấp đồng thời. Giữ cả hai bản chính cùng nhau; trích lục nhận cha con là giấy tờ chứng minh quan hệ khi bố làm hồ sơ thai sản hay các việc khác cho con.

Gộp một lần hay làm hai lần: so nhanh

Bảng giúp hai người quyết định nhanh, tuỳ hoàn cảnh:

Tiêu chíGộp khai sinh và nhận cha conKhai sinh trước, nhận cha con sau
Số lần đến quầyThường một lần, thêm một lần nếu cần xác minhÍt nhất hai lần
Tên cha trên giấy khai sinhCó ngay từ đầuBan đầu để trống, bổ sung sau khi nhận cha con
Họ của conTheo thoả thuận của cha mẹ ngay khi khai sinhBan đầu theo họ mẹ, muốn đổi phải làm thêm thủ tục
Ai phải có mặtCả bố và mẹLần khai sinh: một người; lần nhận cha con: các bên
Hợp với aiBố mẹ cùng ở gần, sắp xếp được một buổiBố ở xa, không về kịp trong 60 ngày

Dù chọn cách nào, giữ mốc 60 ngày cho việc khai sinh. Nhận cha con không có hạn như khai sinh, nhưng làm sớm thì các việc khác của con đỡ vướng.

Việc làm tiếp sau khi có giấy khai sinh

Đăng ký kết hôn không tự bổ sung tên cha. Nhiều cặp nghĩ cưới xong thì tên cha tự vào giấy khai sinh của con. Không phải vậy. Nếu khai sinh đã để trống phần cha, vẫn phải làm thủ tục nhận cha con. Vì thế càng nên gộp ngay từ đầu.

Thường trú của con. Bé dưới 6 tuổi về ở với cha hoặc mẹ được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp của người đó mà không cần chủ hộ đồng ý, theo Luật Cư trú 2020. Có tên cha trên giấy khai sinh thì việc chọn thường trú theo cha cũng thuận hơn.

Thai sản của bố. Chế độ nghỉ khi vợ sinh con trong Luật Bảo hiểm xã hội 2024 dành cho lao động nam có vợ sinh con. Khi bố mẹ chưa đăng ký kết hôn, hỏi kỹ nhân sự và cơ quan bảo hiểm xã hội trước khi nộp, đừng tự suy ra.

Thai sản của mẹ. Không phụ thuộc chuyện kết hôn. Mẹ đủ điều kiện đóng bảo hiểm thì nộp như bình thường, dùng bản sao giấy khai sinh hoặc giấy chứng sinh của con.

Khi có tranh chấp. Nếu một bên không đồng ý nhận cha con, hoặc có tranh chấp về quan hệ cha con, việc này không giải quyết ở quầy hộ tịch mà phải ra toà án. Khi đó nên gặp luật sư để được tư vấn.

Một tình huống: chị Thảo và anh Quân làm gộp trong một buổi

Chị Thảo và anh Quân sống chung hai năm, định cưới sau Tết nhưng con chào đời sớm hơn dự tính. Hai người muốn con mang họ cha ngay từ giấy khai sinh. Tuần thứ ba sau sinh, anh Quân lấy hai mẫu tờ khai về điền ở nhà, nhờ anh trai và một người bạn thân đã biết chuyện hai người chung sống làm chứng, vì không có văn bản xác nhận của cơ quan y tế.

Sáng thứ Tư, cả nhà đến UBND phường. Bé ở nhà với bà ngoại. Ở quầy, anh Quân nói đúng một câu mở đầu như trên. Cán bộ hỏi riêng chị Thảo có đồng ý việc anh Quân nhận con không, rồi hướng dẫn hai người làm chứng ký xác nhận.

Cán bộ hẹn trả kết quả vì cần kiểm tra thêm. Đến hẹn, anh Quân nhận giấy khai sinh có tên cha và trích lục nhận cha con, đọc kỹ từng dòng trước khi ký sổ. Ba tháng sau, khi hai người đăng ký kết hôn, giấy khai sinh của con không phải sửa gì.

Lý do hay bị hẹn lại hoặc phải bổ sung

Những lý do dưới đây làm nhiều cặp phải quay lại lần hai, lần ba. Phần lớn tránh được nếu biết trước:

  • Chỉ một người đến. Mẹ đi một mình mang theo giấy cam kết của bố thì không làm được phần nhận cha con, vì luật yêu cầu các bên có mặt. Cán bộ chỉ làm được khai sinh để trống phần cha.
  • Người làm chứng không đi cùng hoặc không biết rõ sự việc. Người làm chứng phải thật sự biết về quan hệ của hai người. Nhờ người chỉ quen qua loa dễ bị hỏi lại.
  • Tên người cha trên tờ khai lệch với căn cước. Thiếu chữ đệm, sai dấu là phải viết lại tờ khai.
  • Chưa thống nhất họ của con. Hai người tranh luận ngay trước quầy, cán bộ không thể ghi vào sổ. Bàn xong ở nhà.
  • Một trong hai người đang có hôn nhân khác chưa chấm dứt. Đây là trường hợp phức tạp hơn, cán bộ thường phải xác minh. Nên nói thật ngay từ đầu và hỏi hướng làm.
  • Có người là người nước ngoài. Thẩm quyền và giấy tờ khác hẳn; hỏi trước khi đi.

Câu nên hỏi khi bị hẹn lại: "Anh chị cho biết hồ sơ đang cần xác minh điều gì, gia đình có cần bổ sung gì để kịp ngày hẹn không?" Biết rõ đang chờ gì thì bớt sốt ruột, và đôi khi bổ sung được ngay một giấy để rút ngắn thời gian.

Câu hỏi thường gặp

Bố mẹ chưa đăng ký kết hôn có làm giấy khai sinh có tên cha được không?

Được, nếu làm khai sinh kết hợp nhận cha con tại UBND cấp xã nơi cư trú của bố hoặc mẹ. Cả hai phải có mặt, nộp tờ khai và chứng cứ quan hệ cha con; giấy khai sinh và trích lục nhận cha con cấp cùng lúc.

Chỉ mẹ đi khai sinh thì con mang họ ai?

Theo Nghị định 123/2015, khi chưa xác định được cha thì họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của con theo mẹ, phần ghi về cha để trống. Sau này nhận cha con thì bổ sung thông tin cha.

Không có giấy xét nghiệm quan hệ cha con thì làm sao?

Thông tư 04/2020/TT-BTP cho phép hai bên lập văn bản cam đoan về quan hệ cha con, có ít nhất hai người làm chứng. Hẹn người làm chứng đi cùng hoặc hỏi cán bộ cách họ xác nhận.

Đăng ký kết hôn xong có tự bổ sung tên cha vào giấy khai sinh không?

Không. Nếu giấy khai sinh đã để trống phần cha thì vẫn phải làm thủ tục nhận cha con. Vì vậy nên làm kết hợp ngay khi khai sinh nếu bố có thể có mặt.

Làm khai sinh kết hợp nhận cha con có mất lệ phí không?

Khai sinh đúng hạn được miễn lệ phí. Việc nhận cha con thuộc nhóm phải nộp lệ phí theo Luật Hộ tịch 2014, mức thu theo quy định hiện hành, nên hỏi tại quầy trước khi làm.

Bố đang ở xa không về kịp thì có nên chờ để làm gộp không?

Không nên để con trễ hạn 60 ngày. Mẹ cứ đi khai sinh trước, phần cha để trống; khi bố về, hai người làm thủ tục nhận cha con riêng tại UBND cấp xã.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138