Số định danh cá nhân của con được cấp ngay khi đăng ký khai sinh: cán bộ hộ tịch cập nhật nội dung khai sinh vào cơ sở dữ liệu để lấy số, rồi ghi số đó lên giấy khai sinh. Bé không cần làm thêm thủ tục nào để "xin mã định danh"; việc của bố mẹ là tra đúng số, soát thông tin gắn với số đó và giữ số cho an toàn.
Số này đi theo bé suốt đời. Thường trú, thẻ bảo hiểm y tế, hồ sơ nhập học, thẻ căn cước sau này đều tra theo nó. Một chữ đệm sai hay một ngày sinh lệch trong dữ liệu sẽ kéo theo cả chuỗi. Vì thế, kiểm ngay trong tháng đầu là việc đáng làm nhất sau khi cầm giấy khai sinh.
Số định danh có từ lúc nào và nằm ở đâu
Luật Hộ tịch 2014 quy định: ngay sau khi nhận đủ giấy tờ khai sinh, nếu thông tin đầy đủ và phù hợp, công chức tư pháp - hộ tịch ghi nội dung vào Sổ hộ tịch và cập nhật vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để lấy Số định danh cá nhân. Nghị định 123/2015, được sửa năm 2025, nói rõ số này được cấp khi đăng ký khai sinh.
Nghĩa là trước khi khai sinh, bé chưa có số. Những tờ giấy ở nơi sinh như giấy chứng sinh, phiếu tiêm chủng sơ sinh không mang số định danh. Đừng cố đi hỏi "mã định danh" cho bé ở bệnh viện hay ở công an khi chưa khai sinh; câu trả lời luôn là đi khai sinh trước.
Sau khai sinh, số định danh xuất hiện ở hai chỗ: trên giấy khai sinh (và trích lục khai sinh), và trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Với hồ sơ nộp trực tuyến, bản điện tử của giấy khai sinh gửi về tài khoản cũng có số.
Số định danh cá nhân là dãy mười hai chữ số. Đây cũng chính là số sẽ in trên thẻ căn cước của bé sau này, nên không có chuyện "lên mười bốn tuổi đổi mã khác". Nếu ai đó nói số của bé sẽ đổi khi làm căn cước, hãy hỏi lại cán bộ công an.
Số định danh dùng vào những việc gì trong năm đầu
Trong năm đầu đời, số định danh của bé được dùng nhiều hơn bố mẹ tưởng. Bảng dưới gom các việc hay gặp:
| Việc | Số định danh được dùng thế nào | Lưu ý khi khai |
|---|---|---|
| Đăng ký thường trú | Ghi vào ô số định danh trên Tờ khai thay đổi thông tin cư trú | Chép từ giấy khai sinh, không chép số của mẹ |
| Thẻ bảo hiểm y tế | Cơ quan bảo hiểm tra theo số để cấp thẻ | Thông tin thẻ phải khớp với dữ liệu gắn số |
| Khám, tiêm chủng | Một số nơi tra hồ sơ theo số định danh | Mang giấy khai sinh để đối chiếu khi cần |
| Hồ sơ thai sản của mẹ, bố | Thường kèm bản sao giấy khai sinh có số của bé | Bản sao phải đọc rõ số |
| Thẻ căn cước cho bé (nếu làm) | Số in trên thẻ chính là số định danh | Làm theo nhu cầu, không bắt buộc |
| Gửi trẻ, chính sách địa phương | Đơn từ thường hỏi số định danh của trẻ | Chép đúng mười hai chữ số, đọc lại hai lần |
Mỗi lần chép số, đọc ngược lại từng cụm bốn chữ số. Lỗi hay gặp nhất không phải sai số mà là chép đảo hai chữ số liền nhau, mắt đọc lướt không thấy.
Tra số định danh và thông tin của con: ba cách
Khi cần số mà không có giấy khai sinh trong tay, hoặc muốn xem dữ liệu đang ghi gì, làm theo một trong ba cách:
- Xem trên giấy khai sinh hoặc trích lục khai sinh. Đây là cách chắc nhất. Chụp ảnh giấy khai sinh lưu trong điện thoại của cả bố lẫn mẹ để lúc cần là có.
- Xem trên ứng dụng định danh điện tử của Bộ Công an, đăng nhập bằng tài khoản của bố hoặc mẹ, vào phần thông tin cư trú hoặc thành viên hộ gia đình (tên mục có thể khác theo phiên bản). Luật Căn cước 2023 cho phép người đại diện hợp pháp khai thác thông tin của người dưới 14 tuổi.
- Hỏi công an cấp xã nơi bé thường trú, mang giấy tờ tuỳ thân của bố hoặc mẹ. Câu nên nói: "Nhờ anh chị kiểm tra giúp thông tin của con trong cơ sở dữ liệu dân cư, bé mới khai sinh tháng trước."
Nếu tra trên ứng dụng mà chưa thấy thông tin của bé, có thể dữ liệu thường trú chưa cập nhật xong. Chờ thêm vài ngày làm việc sau khi có kết quả thường trú rồi tra lại; quá lâu thì hỏi công an cấp xã.
Không nhờ người lạ tra hộ, không đưa tài khoản định danh của bố mẹ cho người khác đăng nhập để "xem mã của con". Tài khoản đó gắn với rất nhiều thông tin của cả nhà.
Soát dữ liệu gắn với số: năm dòng phải khớp giấy khai sinh
Cơ sở dữ liệu dân cư lưu nhiều trường thông tin, trong đó có họ tên khai sinh, ngày sinh, giới tính, nơi đăng ký khai sinh, quê quán, dân tộc, quốc tịch và thông tin của cha mẹ. Với bé mới sinh, soát năm dòng sau:
- Họ, chữ đệm và tên khai sinh: từng dấu thanh, đúng như giấy khai sinh.
- Ngày, tháng, năm sinh và giới tính.
- Nơi đăng ký khai sinh: tên UBND cấp xã đã đăng ký.
- Quê quán và dân tộc: đúng như cha mẹ đã thoả thuận khi khai sinh.
- Họ tên, số định danh của cha và mẹ: khớp với căn cước của hai người.
Nếu dữ liệu dân cư khác giấy khai sinh, ví dụ giấy khai sinh đúng mà dữ liệu sai một dấu, hỏi công an cấp xã để điều chỉnh thông tin trong cơ sở dữ liệu theo giấy khai sinh. Nếu chính giấy khai sinh sai, việc phải làm là cải chính hộ tịch tại UBND cấp xã trước, rồi dữ liệu dân cư mới được sửa theo. Nguyên tắc: sửa từ gốc hộ tịch, đừng sửa ngọn.
Có cần làm thẻ căn cước cho bé ngay không
Không bắt buộc. Luật Căn cước 2023 quy định người dưới 14 tuổi hoặc người đại diện hợp pháp được đề nghị cấp thẻ căn cước. Chữ "được đề nghị" nghĩa là theo nhu cầu. Với bé sơ sinh, giấy khai sinh và số định danh đủ cho hầu hết việc trong những năm đầu.
Khi nào nhà bạn có thể muốn làm. Khi gia đình hay đi lại, cần một giấy tờ gọn có ảnh cho bé, hoặc nơi làm việc nào đó đề nghị giấy tờ có ảnh. Bài riêng về căn cước cho trẻ em trình bày kỹ hồ sơ theo độ tuổi; ở đây chỉ nhắc chỗ nó nằm trong chuỗi.
Dưới 6 tuổi làm trực tuyến. Người đại diện hợp pháp làm thủ tục cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi qua cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng định danh quốc gia. Nếu bé chưa khai sinh, có thể làm qua các thủ tục liên thông với khai sinh. Trẻ dưới 6 tuổi không bị thu nhận thông tin sinh trắc học.
Làm thẻ không đổi số. Số in trên thẻ chính là số định danh đã cấp khi khai sinh. Làm hay không làm thẻ, số của bé vẫn vậy.
Giữ số định danh của con cho an toàn
Số định danh của bé cùng ngày sinh và tên cha mẹ là đủ để kẻ xấu mạo danh trong một số giao dịch. Vài thói quen nhỏ giúp giảm rủi ro:
- Không đăng ảnh giấy khai sinh, giấy chứng sinh của bé lên mạng xã hội, kể cả trong nhóm gia đình đông người. Muốn khoe con, chụp con, đừng chụp giấy.
- Khi phải gửi bản chụp giấy khai sinh cho nơi làm việc hay nhà trẻ, gửi qua kênh chính thức của nơi đó, ghi chú mục đích sử dụng ngay trên tin nhắn.
- Cảnh giác với cuộc gọi tự xưng cán bộ, đề nghị đọc số định danh của con để "cập nhật dữ liệu" hay "nhận hỗ trợ trẻ sơ sinh". Cơ quan nhà nước không xin số qua điện thoại theo kiểu đó.
- Không đưa mã xác thực gửi về điện thoại của bố mẹ cho bất kỳ ai, kể cả người xưng là cán bộ.
- Khi bỏ bản sao giấy tờ cũ có số của bé, xé nhỏ hoặc huỷ, đừng vứt nguyên tờ.
Nếu nghi số của con bị dùng sai, báo công an cấp xã nơi cư trú và mang giấy khai sinh của bé theo.
Một tình huống: chị Mai phát hiện ngày sinh của con lệch trong dữ liệu
Chị Mai sinh con vào lúc gần nửa đêm ngày cuối tháng. Giấy chứng sinh ghi đúng ngày, giấy khai sinh cũng đúng. Ba tuần sau, khi mở ứng dụng định danh để tra thông tin cư trú của bé, chị thấy ngày sinh trong dữ liệu sớm hơn một ngày so với giấy khai sinh.
Chị không vội làm cải chính, vì gốc hộ tịch là giấy khai sinh vẫn đúng. Chị chụp màn hình phần thông tin của bé, mang giấy khai sinh bản chính và căn cước của mình đến công an phường nơi bé thường trú. Câu chị nói ở quầy: "Giấy khai sinh của cháu ghi ngày ba mươi mốt, nhưng dữ liệu dân cư đang ghi ngày ba mươi. Nhờ anh chị kiểm tra và điều chỉnh theo giấy khai sinh."
Cán bộ đối chiếu, hướng dẫn chị khai phần đề nghị điều chỉnh thông tin và hẹn ngày tra lại. Chị ghi lại tên bộ phận, số phiếu, đặt nhắc việc trên điện thoại. Đến hẹn, chị mở ứng dụng kiểm tra, rồi mới gửi thông tin cho nơi làm thẻ bảo hiểm y tế.
Hai điều đáng học: thứ nhất, luôn so dữ liệu với giấy khai sinh chứ không so với trí nhớ; thứ hai, phân biệt sai ở gốc (giấy khai sinh, phải cải chính hộ tịch ở UBND cấp xã) với sai ở ngọn (dữ liệu dân cư, hỏi công an cấp xã). Đi nhầm cửa là mất thêm một buổi.
Câu hỏi thường gặp
Mã định danh của trẻ sơ sinh có từ khi nào?
Số định danh cá nhân được cấp khi đăng ký khai sinh. Cán bộ hộ tịch cập nhật nội dung khai sinh vào cơ sở dữ liệu để lấy số và ghi lên giấy khai sinh, nên trước khi khai sinh bé chưa có số.
Xem mã định danh của con ở đâu?
Xem trên giấy khai sinh hoặc trích lục khai sinh, trên ứng dụng định danh điện tử bằng tài khoản của bố hoặc mẹ, hoặc hỏi công an cấp xã nơi bé thường trú, mang theo giấy tờ tuỳ thân.
Mã định danh của con có thay đổi khi làm căn cước không?
Không. Số in trên thẻ căn cước chính là số định danh cá nhân đã cấp khi khai sinh. Bé giữ một số đó suốt đời, làm thẻ lúc nào cũng vậy.
Thông tin của con trên ứng dụng khác giấy khai sinh thì làm sao?
Nếu giấy khai sinh đúng mà dữ liệu sai, hỏi công an cấp xã để điều chỉnh theo giấy khai sinh. Nếu giấy khai sinh sai, phải cải chính hộ tịch tại UBND cấp xã trước rồi mới sửa dữ liệu.
Trẻ sơ sinh có bắt buộc làm thẻ căn cước không?
Không bắt buộc. Luật Căn cước 2023 quy định người dưới 14 tuổi được đề nghị cấp thẻ theo nhu cầu. Với trẻ dưới 6 tuổi, cha mẹ làm qua cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng định danh quốc gia.
Có nên đưa số định danh của con khi có người gọi điện hỏi không?
Không nên. Cơ quan nhà nước không xin số định danh qua điện thoại để cập nhật hay phát hỗ trợ. Gặp cuộc gọi như vậy, cúp máy và hỏi trực tiếp công an cấp xã.