Trẻ sơ sinh có thẻ bảo hiểm y tế bằng một trong hai đường: chọn đề nghị cấp thẻ ngay trong hồ sơ liên thông khai sinh, thường trú, bảo hiểm y tế, hoặc đề nghị riêng sau khi đã có giấy khai sinh. Theo pháp luật về bảo hiểm y tế, trẻ dưới 6 tuổi thuộc nhóm được cấp thẻ mà gia đình không phải đóng; hạn thẻ và cách cấp cụ thể theo quy định hiện hành, bạn xem trên Cổng Dịch vụ công hoặc hỏi nơi nộp.
Phần lớn câu hỏi của bố mẹ không nằm ở chuyện có thẻ hay không, mà ở mấy chuyện cụ thể hơn: thẻ về đâu, soát gì khi nhận, đăng ký khám ban đầu ở đâu, bé sốt lúc nửa đêm mà thẻ chưa có thì mang gì đi. Bài này trả lời theo đúng thứ tự gia đình sẽ gặp.
Thẻ bảo hiểm y tế nằm ở đâu trong chuỗi việc sau sinh
Thẻ bảo hiểm y tế của bé là việc thứ tư trong chuỗi: giấy chứng sinh, khai sinh, thường trú, rồi mới đến thẻ. Lý do đơn giản: cơ quan bảo hiểm cấp thẻ dựa trên thông tin gắn với số định danh cá nhân, mà số này chỉ có sau khi khai sinh.
Vì thế, nếu bé chưa khai sinh thì không có cách nào làm thẻ trước. Cũng vì thế, khai sinh càng sớm thì thẻ càng sớm. Nhà nào để sát mốc 60 ngày mới khai sinh thì trong gần hai tháng đầu, mỗi lần bé đi khám đều phải dùng giấy tờ thay thẻ.
Với thẻ của trẻ dưới 6 tuổi, gia đình không phải tự đóng tiền. Tuy vậy, các chi tiết như thẻ có hạn đến bao giờ, cần gia hạn hay tự chuyển nhóm khi bé đủ 6 tuổi, do pháp luật về bảo hiểm y tế quy định và có thể thay đổi. Khi nhận thẻ, hãy đọc hạn ghi trên thẻ và hỏi nơi cấp nếu chưa rõ.
Một điều nữa ít người để ý: thẻ của bé độc lập với thẻ của mẹ. Bé không "đi ké" thẻ của mẹ khi khám, kể cả trong tháng đầu. Mỗi lần khám cho bé là một lượt khám riêng, cần giấy tờ của bé.
Hai đường để có thẻ: liên thông hay đề nghị riêng
Chọn đường nào tuỳ việc bạn đã khai sinh theo cách nào. Bảng dưới so hai đường:
| Đường | Làm gì | Hợp với ai | Hay vướng ở đâu |
|---|---|---|---|
| Liên thông khi khai sinh | Đánh dấu đề nghị cấp thẻ trong hồ sơ liên thông khai sinh, thường trú, bảo hiểm y tế trên Cổng Dịch vụ công | Nhà làm khai sinh trực tuyến, bố mẹ đã đăng ký kết hôn | Quên đánh dấu ô đề nghị cấp thẻ; khâu khai sinh bị bổ sung làm thẻ chậm theo |
| Đề nghị riêng sau khai sinh | Hỏi UBND cấp xã hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú về cách đề nghị cấp thẻ cho trẻ dưới 6 tuổi | Nhà khai sinh tại quầy, hoặc nộp liên thông nhưng không chọn cấp thẻ | Không biết nộp ở đâu, đi nhầm nơi |
| Hỏi ngay tại quầy khai sinh | Khi khai sinh trực tiếp, hỏi cán bộ có chuyển tiếp đề nghị cấp thẻ được không | Nhà đi khai sinh trực tiếp | Không hỏi nên không ai nhắc |
Câu nên hỏi khi khai sinh tại quầy: "Gia đình muốn làm luôn thẻ bảo hiểm y tế cho cháu, ở đây có tiếp nhận chuyển tiếp không, hay phải nộp ở đâu ạ?" Một câu hỏi giúp tránh thêm một chuyến đi.
Khi nhận thẻ: soát năm thông tin
Thẻ có thể là thẻ giấy, có thể là thẻ hiển thị trên ứng dụng. Dù là loại nào, soát ngay năm thông tin sau:
- Họ tên của bé: khớp từng dấu với giấy khai sinh.
- Ngày sinh và giới tính.
- Mã thẻ: ghi lại hoặc chụp ảnh, vì nhiều nơi khám hỏi mã thẻ.
- Nơi đăng ký khám bệnh, chữa bệnh ban đầu: có đúng nơi gia đình muốn không.
- Thời hạn sử dụng ghi trên thẻ.
Nếu thẻ ghi sai tên hoặc ngày sinh, quay lại nơi đã cấp hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú, mang giấy khai sinh của bé. Câu nên nói: "Thẻ bảo hiểm y tế của cháu ghi sai chữ đệm so với giấy khai sinh, gia đình xin điều chỉnh." Sửa sớm để lần khám tới không bị hỏi lại.
Nếu giấy khai sinh sai thì phải cải chính hộ tịch trước. Thẻ chỉ sửa theo giấy khai sinh, không sửa ngược.
Chọn nơi khám ban đầu cho bé
Gần nhà hơn gần chỗ làm của bố mẹ. Trẻ nhỏ ốm thường vào buổi tối và cuối tuần, người đưa đi có thể là ông bà. Chọn nơi người ở nhà dễ đưa bé đến nhất.
Có khám nhi. Hỏi xem nơi đó có bác sĩ hoặc phòng khám nhi không. Bé sơ sinh đi khám chỗ chỉ khám người lớn thường lại được chuyển đi nơi khác.
Đổi được nếu không hợp. Nơi khám ban đầu có thể đổi theo quy định hiện hành, thường vào những thời điểm nhất định trong năm. Hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú về thời điểm và cách đổi.
Nghĩ đến lịch tiêm chủng. Tiêm chủng mở rộng thường làm ở trạm y tế cấp xã; khám ốm có thể ở nơi khác. Hai việc không bắt buộc ở cùng một chỗ, nhưng chọn gần nhau thì đỡ đi lại.
Hỏi trước khi chọn. Khi đề nghị cấp thẻ, nếu được chọn nơi khám ban đầu, hãy hỏi danh sách nơi được chọn. Đừng để mặc định rồi mới phát hiện nơi đó xa nhà.
Bé ốm khi thẻ chưa về: mang gì, hỏi gì
Trường hợp này gặp rất thường trong hai tháng đầu. Đừng chờ thẻ mới đưa con đi khám:
- Mang giấy khai sinh của bé, hoặc giấy chứng sinh nếu chưa khai sinh, kèm giấy tờ tuỳ thân của người đưa đi.
- Ở quầy tiếp đón, nói ngay: "Cháu mới sinh, thẻ bảo hiểm y tế đang làm, nhà có giấy khai sinh và số định danh của cháu."
- Hỏi nhân viên: "Trường hợp chưa có thẻ, cơ sở mình tra theo số định danh được không, hay cần giấy tờ gì để được hưởng bảo hiểm?" Mỗi nơi có cách làm theo quy định hiện hành.
- Nếu phải trả trước, xin giữ đầy đủ hoá đơn, chứng từ và hỏi xem có được thanh toán lại sau khi có thẻ không, thanh toán ở đâu.
- Sau khi có thẻ, mang chứng từ đến nơi được hướng dẫn để làm thanh toán nếu thuộc trường hợp được thanh toán.
Với trường hợp cấp cứu, cứ đưa con đến nơi gần nhất. Chuyện giấy tờ bảo hiểm tính sau, sức khoẻ của bé là trước.
Thẻ trên ứng dụng và vài lỗi hay gặp
Ngoài thẻ giấy, thông tin thẻ bảo hiểm y tế có thể được tích hợp và hiển thị trên ứng dụng định danh điện tử của Bộ Công an, trong phần giấy tờ của người phụ thuộc hoặc thành viên gia đình. Tên mục có thể khác theo phiên bản. Nhiều cơ sở khám bệnh chấp nhận thông tin thẻ hiển thị qua ứng dụng; trước khi bỏ hẳn thẻ giấy ở nhà, hỏi nơi bé hay khám xem họ có nhận không.
Vài lỗi gặp đi gặp lại ở các gia đình có con nhỏ. Thứ nhất, nộp liên thông nhưng không đánh dấu đề nghị cấp thẻ, chờ mãi không thấy thẻ. Thứ hai, chuyển nhà mà không hỏi lại nơi khám ban đầu, đến lúc bé ốm mới biết nơi đăng ký ở xa. Thứ ba, cho ông bà đưa cháu đi khám mà quên đưa bản chụp giấy khai sinh và mã thẻ.
Cách tránh rất đơn giản: lập một ghi chú chung trên điện thoại của cả nhà, ghi họ tên bé, ngày sinh, số định danh, mã thẻ, nơi khám ban đầu và hạn thẻ. Ai đưa bé đi khám cũng mở ra là có đủ.
Khi bé gần đủ 6 tuổi, xem lại hạn thẻ và hỏi trước cách tham gia bảo hiểm y tế tiếp theo, thường qua trường học hoặc theo hộ gia đình tuỳ quy định lúc đó.
Một tình huống: anh Khoa đưa con đi khám lúc thẻ chưa về
Con anh Khoa được năm tuần tuổi thì sốt nhẹ vào tối thứ Sáu. Bé đã khai sinh được mười ngày, hồ sơ liên thông báo đang xử lý khâu bảo hiểm y tế, thẻ chưa có. Anh mở ghi chú chung của gia đình, thấy đủ họ tên, ngày sinh, số định danh của bé, rồi mang theo giấy khai sinh bản chính và căn cước của mình.
Ở quầy tiếp đón của phòng khám nhi gần nhà, anh nói ngay từ đầu: "Cháu năm tuần tuổi, thẻ bảo hiểm y tế đang làm liên thông, nhà có giấy khai sinh và số định danh của cháu." Nhân viên tra theo số định danh nhưng chưa thấy thẻ trên hệ thống, nên hướng dẫn anh trả trước và giữ chứng từ.
Anh hỏi thêm hai câu: "Sau khi có thẻ, gia đình mang chứng từ này đến đâu để hỏi việc thanh toán? Có cần giấy tờ gì của cơ sở mình không?" Nhân viên ghi cho anh nơi cần đến và dặn giữ hoá đơn bản gốc. Anh chụp ảnh tất cả chứng từ ngay trong xe trước khi về.
Tuần sau thẻ có trên ứng dụng. Anh soát năm thông tin trên thẻ, rồi mới mang chứng từ đi hỏi. Việc đáng học ở đây là thứ tự: đưa con đi khám trước, hỏi rõ thủ tục tại chỗ, giữ đủ chứng từ, và chỉ tính chuyện thanh toán lại khi đã có thẻ trong tay.
Chuyển nhà, đổi nơi thường trú: thẻ của bé cần xem lại gì
Nhiều gia đình trẻ chuyển nhà trong năm đầu sau sinh: về ở riêng, chuyển sang thành phố khác theo chỗ làm. Thẻ của bé không tự đi theo, nên khi chuyển nhà hãy rà mấy việc sau:
- Nơi khám ban đầu. Nếu nơi đăng ký cũ ở xa chỗ mới, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi ở mới về cách và thời điểm đổi nơi khám ban đầu cho bé.
- Thông tin cư trú. Đăng ký thường trú hoặc tạm trú cho bé ở nơi mới theo Luật Cư trú 2020, vì nhiều việc về bảo hiểm và chính sách cho trẻ em tra theo nơi cư trú.
- Thẻ giấy cũ. Hỏi xem thẻ cũ còn dùng được hay cần cấp lại khi thông tin thay đổi. Đừng tự vứt thẻ cũ khi chưa có thẻ mới.
- Ghi chú chung của gia đình. Cập nhật địa chỉ mới, nơi khám mới, để ông bà hay người giúp việc đưa bé đi khám không đến nhầm chỗ cũ.
- Hồ sơ tiêm chủng. Mang sổ hoặc thông tin tiêm chủng đến trạm y tế nơi ở mới để được nhắc lịch các mũi tiếp theo.
Thứ tự nên làm khi chuyển nhà: đăng ký cư trú cho cả nhà trước, rồi đến thẻ bảo hiểm y tế của bé, cuối cùng là báo trạm y tế nơi mới. Làm ngược thì mỗi nơi lại hỏi giấy tờ của nơi kia.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh làm thẻ bảo hiểm y tế ở đâu?
Nếu khai sinh trực tuyến, đánh dấu đề nghị cấp thẻ trong hồ sơ liên thông khai sinh, thường trú, bảo hiểm y tế. Nếu khai sinh tại quầy, hỏi UBND cấp xã hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú về cách đề nghị cấp thẻ.
Trẻ dưới 6 tuổi có phải đóng tiền bảo hiểm y tế không?
Theo pháp luật về bảo hiểm y tế, trẻ dưới 6 tuổi thuộc nhóm được cấp thẻ mà gia đình không phải đóng. Chi tiết về hạn thẻ và cách cấp theo quy định hiện hành, nên hỏi nơi nộp hồ sơ.
Con chưa có thẻ bảo hiểm y tế thì đi khám dùng gì?
Mang giấy khai sinh hoặc giấy chứng sinh của bé và giấy tờ tuỳ thân của người đưa đi, hỏi quầy tiếp đón cách tra theo số định danh. Nếu phải trả trước, giữ đủ chứng từ để hỏi việc thanh toán lại.
Thẻ bảo hiểm y tế của con ghi sai tên thì sửa ở đâu?
Mang giấy khai sinh đến nơi đã cấp thẻ hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú để đề nghị điều chỉnh. Nếu chính giấy khai sinh sai thì phải cải chính hộ tịch tại UBND cấp xã trước.
Có dùng thẻ bảo hiểm y tế của mẹ để khám cho con được không?
Không. Thẻ của bé và thẻ của mẹ là hai thẻ riêng. Khi khám cho bé, cần thông tin bảo hiểm của chính bé, hoặc giấy tờ của bé nếu thẻ chưa có.
Thẻ bảo hiểm y tế trên ứng dụng có thay được thẻ giấy không?
Nhiều cơ sở khám bệnh chấp nhận thông tin thẻ hiển thị trên ứng dụng định danh điện tử. Trước khi bỏ thẻ giấy ở nhà, hỏi nơi bé hay khám xem họ có nhận cách này không.