CachThuc.comCách Thức
Làm thủ tục thay người thân

Đăng ký khai sinh, khai tử lưu động: khi nào xin cán bộ xã đến nhà và cách đề nghị

Cha mẹ ốm không đi khai sinh cho con, người thân già yếu không đi khai tử được: các trường hợp xã làm lưu động, cách đề nghị, buổi làm tại nhà và hẹn 5 ngày.

A young Vietnamese clerk with a cloth folder sits on a low stool beside an elderly woman on a bamboo bed in a rural house, eye-level, soft morning light

Đăng ký hộ tịch lưu động là khi công chức tư pháp - hộ tịch của xã mang tờ khai, sổ hộ tịch đến nhà hoặc một điểm gần dân để làm khai sinh, khai tử, kết hôn. Thông tư 04/2020 của Bộ Tư pháp nêu rõ các trường hợp xã phải làm, và thời hạn trả kết quả không quá 05 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận.

Người thân thường không biết có lối này, nên hoặc cố đưa người ốm ra xã, hoặc để quá hạn vì không ai đi được. Bài dưới đây chỉ ra ai thuộc diện, đề nghị ra sao, buổi cán bộ đến diễn ra thế nào và gia đình cần chuẩn bị những gì.

Ai thuộc diện được làm lưu động

Thông tư 04/2020/TT-BTP liệt kê các trường hợp Uỷ ban nhân dân cấp xã tiến hành đăng ký lưu động. Ngoài các trường hợp này, xã có thể tự quyết định tổ chức lưu động theo điều kiện thực tế của địa phương.

ViệcTrường hợp được nêuVí dụ thường gặp
Khai sinhCha mẹ khuyết tật, ốm bệnh không thể đi khai sinh cho conMẹ sinh mổ biến chứng, bố liệt sau tai nạn, không còn ông bà gần nhà
Khai sinhCha mẹ bị bắt, tạm giam, đang thi hành án phạt tù mà không còn ông bà nội, ngoại, người thân thích khác hoặc những người này không thể điTrẻ đang do người hàng xóm tạm trông
Khai tửNgười chết không có người thân thíchNgười già sống một mình
Khai tửNgười thân thích không sống cùng địa bàn xãCác con đều làm ăn ở tỉnh khác
Khai tửNgười thân thích là người già, yếu, khuyết tật không đi đăng ký khai tử đượcÔng mất, bà 85 tuổi ở nhà một mình
Kết hônHai bên cùng thường trú trên một xã, một hoặc cả hai là người khuyết tật, ốm bệnh không đi đượcChú rể ngồi xe lăn, nhà xa trụ sở

Nếu gia đình không rơi đúng các dòng trên nhưng vẫn có lý do khó khăn thật, cứ trình bày. Xã có quyền quyết định tổ chức lưu động ngoài các trường hợp này, nhưng không bắt buộc; khi đó gia đình nên chuẩn bị cả phương án một người thân đi nộp tại trụ sở.

Các bước đề nghị xã làm lưu động

Đề nghị càng rõ thì xã sắp xếp càng nhanh. Người đi đề nghị có thể là hàng xóm, trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, không nhất thiết là người thân.

  1. Gom thông tin cốt lõi. Với khai sinh: giấy chứng sinh của bé, thông tin cha mẹ. Với khai tử: giấy báo tử hoặc giấy tờ thay giấy báo tử, giấy tờ của người mất. Ghi ra một tờ giấy họ tên, năm sinh, địa chỉ người cần làm.
  2. Đến bộ phận một cửa của Uỷ ban nhân dân xã, phường, đặc khu nơi có thẩm quyền: khai sinh là nơi cư trú của cha hoặc mẹ; khai tử là nơi cư trú cuối cùng của người mất.
  3. Trình bày ngắn và nêu đúng lý do thuộc diện. “Nhà cháu ở xóm …, bà nội cháu mất hôm qua, các con đều ở xa, ông cháu 86 tuổi không đi được. Cháu xin đề nghị xã đăng ký khai tử lưu động.”
  4. Hỏi lịch và chuẩn bị. Ngày nào cán bộ đến được, ai trong nhà phải có mặt để ký, cần để sẵn giấy tờ gì.
  5. Báo lại cho người trong nhà. Người ký vào sổ hộ tịch là người yêu cầu đăng ký; người đó phải có mặt cả hôm tiếp nhận và hôm trả kết quả.
  6. Nếu chưa có lịch, hỏi “khi nào xã sắp xếp được” và đề nghị ghi nhận yêu cầu. Với khai tử, nhắc rằng gia đình đang trong hạn 15 ngày.

Có xã chủ động đến khi trưởng thôn báo tin. Luật Hộ tịch 2014 cũng giao công chức tư pháp - hộ tịch thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc khai sinh, khai tử, nên gia đình cứ báo sớm, đừng ngại phiền.

Buổi cán bộ đến nhà diễn ra thế nào

Công chức tư pháp - hộ tịch mang theo mẫu tờ khai, giấy tờ hộ tịch cần thiết. Tại nhà, cán bộ hướng dẫn người yêu cầu điền tờ khai, kiểm tra giấy tờ, rồi viết phiếu tiếp nhận hồ sơ. Buổi đầu thường không quá nửa tiếng nếu giấy tờ đủ.

Trong 02 ngày làm việc từ khi tiếp nhận, công chức trình Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã ký giấy tờ hộ tịch và ghi vào sổ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, công chức mang giấy tờ hộ tịch và sổ hộ tịch đến trả kết quả tại địa điểm đăng ký lưu động, hướng dẫn người yêu cầu ký, ghi rõ họ tên trong sổ. Ô ghi chú trong sổ sẽ có dòng “Đăng ký lưu động”.

Nếu người yêu cầu không biết chữ, công chức trực tiếp ghi tờ khai, đọc lại cho người đó nghe và hướng dẫn điểm chỉ. Lúc trả kết quả, công chức cũng phải đọc lại nội dung giấy tờ hộ tịch và hướng dẫn điểm chỉ vào sổ. Gia đình có người già không đọc được chữ thì không cần lo phải nhờ người ký thay.

Người trong nhà nên ngồi bên cạnh, nghe kỹ phần đọc lại: tên, ngày tháng, nơi sinh hoặc nơi mất. Sai một chữ lúc này sửa ngay được; để sau thì thành thủ tục cải chính.

Chuẩn bị gì trước khi cán bộ đến

Danh sách kiểm để buổi tiếp nhận không phải hẹn lại:

  • Giấy tờ gốc đặt sẵn trong một túi: giấy chứng sinh hoặc giấy báo tử, giấy tờ tuỳ thân của người yêu cầu, giấy tờ của cha mẹ bé hoặc của người mất.
  • Một tờ giấy ghi sẵn các thông tin hay quên: quê quán, dân tộc, nơi cư trú của cha mẹ bé; ngày giờ, nơi mất của người thân.
  • Bàn hoặc mặt phẳng để viết, đủ sáng.
  • Người yêu cầu đăng ký có mặt, tỉnh táo; nếu người đó yếu, chọn giờ trong ngày người đó khoẻ nhất.
  • Với khai sinh: họ tên bé đã được cha mẹ chốt, viết đúng dấu; không để đến lúc cán bộ ngồi đó mới bàn.
  • Với khai tử trong lúc gia đình đang lo tang: cử một người chuyên lo giấy tờ, tránh để ai cũng tưởng người khác đã làm.
  • Số điện thoại của một người trong nhà để cán bộ báo ngày trả kết quả.

Đừng chuẩn bị phong bì, quà cáp. Đăng ký lưu động là trách nhiệm của xã; lệ phí nếu có theo quy định hiện hành, hỏi rõ và lấy biên lai.

Khi nào không nên chờ lưu động

Khi trong nhà có người đi được. Lưu động dành cho lúc không ai đi được. Nếu có một người con, một anh chị em ruột ở gần, đường nhanh nhất vẫn là người đó ra quầy nộp. Khai sinh khi cha mẹ không đi được thì ông bà, người thân thích khác đi, không cần giấy uỷ quyền; khai tử thì vợ, chồng, con, cha, mẹ, người thân thích khác đều có trách nhiệm đi.

Khi hạn đã sát. Khai tử có hạn 15 ngày kể từ ngày mất, khai sinh có hạn 60 ngày kể từ ngày sinh. Nếu đề nghị lưu động mà xã chưa hẹn được trước hạn, tính ngay phương án người khác đi nộp, rồi vẫn giữ đề nghị để cán bộ đến cho người ký.

Khi bố mẹ làm trực tuyến được. Khai sinh có thể nộp qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Người mẹ còn nằm viện nhưng cầm được điện thoại thì nộp trực tuyến có khi nhanh hơn chờ cán bộ đến nhà. Kết quả bản giấy nhận sau, hoặc nhờ người thân nhận.

Khi việc cần làm không phải khai sinh, khai tử, kết hôn. Các văn bản hướng dẫn chỉ nêu lưu động cho ba việc này. Xin trích lục, xác nhận tình trạng hôn nhân, cải chính thì người thân làm thay theo uỷ quyền; người già, người bệnh chỉ cần ký giấy uỷ quyền, và nếu người nhận là con, vợ, chồng, cha, mẹ, anh chị em ruột thì giấy đó không phải chứng thực.

Tình huống giả định: nhà bác Tư có người mất, các con ở xa

Bác Tư 81 tuổi, sống với vợ ở một xóm cách trụ sở xã gần mười cây số. Vợ bác mất tại nhà. Ba người con đều ở tỉnh khác, về được hai hôm cho tang lễ rồi phải đi làm lại. Không ai kịp ra xã làm khai tử.

Người con cả nhờ trưởng thôn báo xã. Trưởng thôn mang giấy tờ của người mất và thông tin bác Tư ra bộ phận một cửa, trình bày: người thân thích không sống cùng địa bàn, chồng già yếu không đi được. Xã hẹn cán bộ đến nhà vào sáng thứ ba.

Sáng hôm đó, cán bộ hướng dẫn bác Tư khai tờ khai; tay bác run, bác ký chậm nhưng tự ký được. Bốn ngày sau, cán bộ quay lại đưa trích lục khai tử, bác ký vào sổ. Người con cả nhờ trưởng thôn chụp gửi trích lục để lo tiếp các việc sau: xoá đăng ký thường trú, chế độ tử tuất nếu có. Mọi việc nằm trong hạn 15 ngày mà không ai phải bỏ việc về thêm lần nữa.

Lỗi hay gặp và câu nên hỏi

Những chỗ gia đình hay để lỡ:

  • Nghĩ rằng lưu động là ân huệ, ngại xin, rồi để quá hạn khai sinh 60 ngày hoặc khai tử 15 ngày.
  • Người đứng tên yêu cầu không có mặt hôm trả kết quả, phải hẹn lại.
  • Không đọc lại nội dung giấy tờ lúc nhận, về sau phát hiện sai tên đệm.
  • Nhờ người ngoài đi đề nghị nhưng không đưa đủ thông tin, cán bộ không xác định được đúng trường hợp.
  • Câu nên hỏi khi đề nghị: “Trường hợp nhà em có thuộc diện làm lưu động không, nếu không thì em cần chuẩn bị gì để người nhà đi nộp thay?”
  • Câu nên hỏi hôm tiếp nhận: “Ngày nào anh chị quay lại trả kết quả, có cần người nào khác có mặt không?”

Luật Hộ tịch 2026 đã thông qua và có hiệu lực từ 01/3/2027; cách tổ chức lưu động có thể được viết lại. Đến lúc đó, các bước trên vẫn theo Luật Hộ tịch 2014 và Thông tư 04/2020.

Câu hỏi thường gặp

Đăng ký khai sinh lưu động có mất thêm tiền không?

Không có khoản thu riêng cho việc cán bộ đến nhà trong các văn bản hướng dẫn. Lệ phí đăng ký hộ tịch nếu có theo quy định hiện hành, nhiều trường hợp được miễn. Có khoản thu nào thì hỏi tên khoản và xin biên lai.

Bao lâu sau khi cán bộ đến thì có giấy khai sinh, trích lục khai tử?

Thông tư 04/2020/TT-BTP quy định thời hạn trả kết quả đăng ký khai sinh, khai tử lưu động không quá 05 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận. Cán bộ mang giấy tờ và sổ hộ tịch đến trả tại địa điểm lưu động.

Gia đình có người thân nhưng họ bận thì có xin lưu động được không?

Các trường hợp được nêu là người thân không sống cùng xã, là người già, yếu, khuyết tật, hoặc không có người thân. Bận việc thì không nằm trong danh sách, nhưng xã vẫn có thể quyết định tổ chức theo điều kiện thực tế; cứ hỏi.

Người già không biết chữ có tự đứng tên yêu cầu được không?

Được. Công chức tư pháp - hộ tịch ghi tờ khai, đọc lại cho người đó nghe và hướng dẫn điểm chỉ. Khi trả kết quả, công chức cũng đọc lại giấy tờ và hướng dẫn điểm chỉ vào sổ hộ tịch.

Kết hôn lưu động áp dụng cho ai?

Khi hai bên nam, nữ cùng thường trú trên địa bàn một xã mà một hoặc cả hai là người khuyết tật, ốm bệnh không thể đi đăng ký. Cán bộ kiểm tra điều kiện kết hôn tại chỗ, trao giấy chứng nhận kết hôn tại địa điểm lưu động.

Ai có thể ra xã báo để xin làm lưu động?

Bất kỳ ai nắm được tình trạng gia đình: con cháu, hàng xóm, trưởng thôn, tổ trưởng dân phố. Người báo chỉ cần đưa đủ thông tin; người ký tờ khai và sổ hộ tịch vẫn là người yêu cầu đăng ký.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138