Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, văn bản uỷ quyền nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội phải được chứng thực và có hiệu lực tối đa 12 tháng kể từ ngày xác lập. Giấy uỷ quyền lập theo luật cũ chỉ được tiếp tục dùng đến hết ngày 30/6/2026, nên nếu gia đình vẫn đang nhận thay bằng giấy cũ thì đến nay giấy đó đã hết dùng được.
Bài này chỉ cách đi làm lại: tính hạn, đưa cha mẹ đi chứng thực hoặc xin chứng thực tại chỗ, nộp giấy cho nơi chi trả, và đặt nhắc để năm sau không bị gián đoạn. Cũng có hai lối khác đáng cân nhắc: chuyển sang nhận qua tài khoản, hoặc với người từ đủ 80 tuổi, xin chi trả tại nơi cư trú. Phần viết nội dung giấy uỷ quyền và theo dõi tiền nhận thay không nằm ở đây.
Tính hạn giấy uỷ quyền của nhà mình
Lấy giấy uỷ quyền đang dùng ra, nhìn ngày ký và ngày chứng thực, rồi đối chiếu bảng dưới.
| Giấy đang dùng | Còn dùng được không | Việc cần làm |
|---|---|---|
| Lập theo luật cũ, trước ngày 01/7/2025 | Không, chỉ được tiếp tục thực hiện đến hết 30/6/2026 | Làm giấy mới, chứng thực, nộp lại nơi chi trả |
| Lập từ 01/7/2025, ghi thời hạn trên 12 tháng hoặc không ghi | Hiệu lực tối đa 12 tháng kể từ ngày xác lập | Đếm 12 tháng từ ngày xác lập, đặt nhắc trước một tháng |
| Lập từ 01/7/2025, ghi rõ 12 tháng | Dùng được đến hết hạn ghi | Đặt nhắc trước một tháng |
| Giấy không có chứng thực | Không đáp ứng yêu cầu chứng thực theo luật | Làm lại có chứng thực |
| Người uỷ quyền đã mất | Không còn dùng để nhận tiếp | Báo nơi chi trả; việc trợ cấp cho thân nhân là thủ tục khác |
Mốc “ngày xác lập” là ngày lập văn bản uỷ quyền. Nếu ngày ký và ngày chứng thực khác nhau, hỏi nơi chi trả họ tính từ ngày nào, rồi lấy mốc sớm hơn để đặt nhắc cho an toàn.
Nếu nhà có hai ba giấy uỷ quyền cũ lẫn nhau, gom hết lại, giữ bản mới nhất, ghi chữ “hết hạn” lên các bản cũ bằng bút chì. Tránh cảnh người khác trong nhà cầm nhầm giấy cũ đi nhận rồi bị trả về giữa buổi.
Các bước làm lại giấy uỷ quyền
Thứ tự dưới đây giúp cha mẹ chỉ phải ra ngoài một lần, hoặc không phải ra nếu xin được chứng thực tại chỗ.
- Hỏi nơi chi trả trước. Đến điểm chi trả hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cha mẹ nhận lương hưu, hỏi: có mẫu giấy uỷ quyền riêng không, nộp bản gốc hay bản sao, nộp trước ngày nào để kịp kỳ chi tháng sau.
- Điền giấy theo mẫu đã hỏi. Ghi đúng họ tên, số định danh của cả hai người, ghi thời hạn không quá 12 tháng. Để trống phần ký, chờ ký trước mặt người chứng thực.
- Chọn nơi chứng thực. Chứng thực chữ ký làm ở bộ phận một cửa của Uỷ ban nhân dân cấp xã, hoặc tổ chức hành nghề công chứng. Cha mẹ phải có mặt và ký trước mặt người thực hiện chứng thực.
- Nếu cha mẹ không đi được, hỏi xã có chứng thực ngoài trụ sở cho người già yếu không. Một số trường hợp được làm ngoài trụ sở theo quy định hiện hành về chứng thực; nơi nào không bố trí được thì công chứng ngoài trụ sở cho người không thể đi lại vì sức khoẻ là lối Luật Công chứng 2024 cho phép.
- Mang theo khi chứng thực: giấy tờ tuỳ thân của cha mẹ và của người được uỷ quyền, giấy uỷ quyền chưa ký.
- Nộp giấy đã chứng thực cho nơi chi trả, xin họ xác nhận đã nhận, ghi ngày.
- Đặt nhắc. Ghi ngày hết hạn vào điện thoại của hai người con, nhắc trước 30 ngày.
Câu nên nói ở điểm chi trả: “Giấy uỷ quyền nhận lương hưu cho mẹ em đã hết hạn theo luật mới, em làm lại. Anh chị cho em xin mẫu và cho biết hạn nộp để kịp kỳ tháng sau.”
Hai lối khác, có khi nhẹ hơn uỷ quyền
Nhận qua tài khoản ngân hàng của chính cha mẹ. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cho chi trả qua tài khoản của người thụ hưởng. Tiền về tài khoản của cha mẹ, con cái giúp rút hoặc chi tiêu theo ý cha mẹ, không cần giấy uỷ quyền nhận tiền mỗi năm. Đổi lại, hằng năm người nhận qua tài khoản có trách nhiệm phối hợp xác minh thông tin đủ điều kiện thụ hưởng; hỏi nơi chi trả cách xác minh để chuẩn bị.
Chi trả tại nơi cư trú cho người từ đủ 80 tuổi. Người từ đủ 80 tuổi trở lên nếu có nhu cầu thì được cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổ chức dịch vụ được uỷ quyền chi trả tại nơi cư trú. Cha mẹ ở nhà nhận, không cần người khác nhận thay. Người con chỉ cần làm đề nghị và có mặt cùng cha mẹ vào ngày chi trả nếu cha mẹ cần người đỡ.
Khi nào vẫn nên giữ uỷ quyền. Cha mẹ không quen dùng tài khoản, chưa đủ 80 tuổi, ở xa điểm chi trả, hoặc đang ở với con ở tỉnh khác. Khi đó uỷ quyền vẫn là đường tiện nhất, chỉ cần chịu khó làm lại mỗi năm.
Đổi hình thức nhận cũng là một thủ tục. Muốn chuyển từ nhận tiền mặt qua uỷ quyền sang nhận qua tài khoản, hoặc sang chi trả tại nhà, đều phải đề nghị với cơ quan bảo hiểm xã hội. Hỏi kỹ thời điểm có hiệu lực để không có tháng nào bị treo.
Lỗi hay gặp khiến kỳ lương hưu bị treo
Những chuyện các gia đình gặp nhiều nhất sau khi luật đổi:
- Vẫn cầm giấy cũ đi nhận, đến kỳ thì điểm chi trả từ chối vì giấy đã quá hạn dùng.
- Cha mẹ ký sẵn ở nhà rồi con mang đi chứng thực, bị trả vì người ký phải ký trước mặt người chứng thực.
- Giấy ghi thời hạn “đến khi có thông báo khác” hoặc ba năm, vượt mức 12 tháng.
- Người được uỷ quyền là cháu, đến nhận mà quên căn cước.
- Nộp giấy mới sát ngày chi trả, chưa kịp cập nhật.
- Hai người con mỗi người cầm một giấy, nơi chi trả không biết trả cho ai.
- Cha mẹ đổi số điện thoại mà không báo, thông tin hằng tháng về việc hưởng không tới.
Nếu kỳ lương đã bị treo, đừng lo mất tiền: hỏi nơi chi trả tháng đó được lĩnh gộp vào kỳ sau như thế nào khi đã nộp giấy hợp lệ, và xin ghi rõ ngày nộp.
Câu nên hỏi ở điểm chi trả và nơi chứng thực
Hai nơi, hai nhóm câu hỏi. Viết sẵn ra giấy, hỏi xong ghi câu trả lời bên cạnh:
- Ở điểm chi trả: “Giấy uỷ quyền mới phải nộp trước ngày nào để kịp kỳ chi tháng sau?”
- Ở điểm chi trả: “Bên mình có mẫu giấy uỷ quyền riêng không, hay dùng mẫu nào cũng được miễn có chứng thực?”
- Ở điểm chi trả: “Bên mình tính 12 tháng từ ngày ký hay từ ngày chứng thực?”
- Ở điểm chi trả: “Nếu kỳ này giấy chưa kịp cập nhật thì tháng này mẹ em lĩnh thế nào?”
- Ở nơi chứng thực: “Mẹ em bảy mươi bảy tuổi, đi lại khó. Bên mình có chứng thực ngoài trụ sở không, nếu có thì đăng ký thế nào?”
- Ở nơi chứng thực: “Mẹ em tay run, chữ ký không giống chữ ký trên giấy tờ cũ, có sao không?”
- Ở nơi chứng thực: “Em cần mang giấy tờ gì của em, ngoài căn cước?”
Lệ phí chứng thực chữ ký theo quy định hiện hành; hỏi tại quầy và lấy biên lai. Nếu một câu được trả lời mơ hồ, hỏi lại theo cách khác một lần nữa trước khi rời quầy, vì quay lại lần hai thường tốn nửa ngày.
Tình huống giả định: chú Hoà nhận lương hưu thay mẹ ở quê
Mẹ chú Hoà 77 tuổi, ở với chú. Từ năm 2023, mẹ uỷ quyền cho chú nhận lương hưu tại điểm chi trả của xã. Đầu tháng bảy năm nay chú ra nhận như mọi tháng thì được báo giấy uỷ quyền cũ đã hết dùng được từ sau 30/6/2026.
Chú hỏi mẫu giấy tại điểm chi trả, về điền sẵn. Mẹ chú đi lại được bằng gậy, nên hôm sau chú đưa mẹ ra bộ phận một cửa của xã chứng thực chữ ký: mẹ ký trước mặt cán bộ, chú mang căn cước của cả hai. Chiều đó chú nộp giấy cho điểm chi trả, xin họ ghi ngày nhận vào bản chụp chú giữ.
Tối về, chú bàn với mẹ: ba năm nữa mẹ tròn 80, khi đó có thể đề nghị chi trả tại nhà. Trước mắt, chú đặt nhắc trong điện thoại mười một tháng sau để làm giấy mới. Chú cũng nhắn cho em gái ở thành phố biết ngày hết hạn, phòng khi chú bận.
Điều chú tiếc là không biết sớm. Nếu hồi tháng năm chú hỏi điểm chi trả về luật mới, mẹ chú đã ký giấy mới trước mốc 30/6 và tháng bảy không bị lỡ một buổi. Gia đình nào đang nhận thay cho cha mẹ thì nên lấy giấy ra xem ngay hôm nay.
Việc làm trước, việc làm sau
Một danh sách gọn để dán vào cuốn sổ giấy tờ của cha mẹ:
- Trước: kiểm ngày lập giấy uỷ quyền đang dùng.
- Trước: hỏi nơi chi trả về mẫu và hạn nộp.
- Trước: hẹn ngày cha mẹ khoẻ để đi chứng thực, mang đủ căn cước hai người.
- Trong ngày: ký trước mặt người chứng thực, đọc lại thời hạn ghi trên giấy.
- Sau: nộp ngay cho nơi chi trả, giữ bản chụp có ghi ngày nhận.
- Sau: đặt nhắc trước 30 ngày hết hạn.
- Mỗi năm: cân nhắc lại có nên chuyển sang nhận qua tài khoản hoặc chi trả tại nhà khi cha mẹ đủ 80 tuổi.
Nếu cha mẹ yếu dần và có dấu hiệu không còn minh mẫn, giấy uỷ quyền mới cần được ký sớm, khi cha mẹ còn tự quyết định được. Khi đã không còn khả năng nhận thức, đường đi chuyển sang giám hộ, đó là một thủ tục khác hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Giấy uỷ quyền nhận lương hưu có bắt buộc chứng thực không?
Có. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định văn bản uỷ quyền nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội phải được chứng thực theo quy định của pháp luật về chứng thực. Giấy viết tay không chứng thực không đáp ứng yêu cầu này.
Giấy uỷ quyền nhận lương hưu có hiệu lực bao lâu?
Tối đa 12 tháng kể từ ngày xác lập việc uỷ quyền. Ghi dài hơn thì vẫn chỉ được tính tối đa 12 tháng. Gia đình nên đặt nhắc làm lại trước khoảng một tháng.
Giấy uỷ quyền làm từ năm 2024 còn dùng được không?
Văn bản uỷ quyền nhận lương hưu, trợ cấp lập theo luật cũ chỉ được tiếp tục thực hiện đến hết ngày 30/6/2026. Sau mốc đó cần làm giấy mới theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Cha mẹ nằm một chỗ thì chứng thực chữ ký thế nào?
Hỏi bộ phận chứng thực ở xã xem có làm ngoài trụ sở cho người già yếu không. Nếu không, Luật Công chứng 2024 cho công chứng ngoài trụ sở với người không thể đi lại vì sức khoẻ. Người ký vẫn phải là cha mẹ, ký trước mặt người chứng thực hoặc công chứng viên.
Người trên 80 tuổi có phải uỷ quyền mới nhận được lương hưu không?
Không bắt buộc. Người từ đủ 80 tuổi nếu có nhu cầu được cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổ chức dịch vụ được uỷ quyền chi trả tại nơi cư trú. Gia đình đề nghị với cơ quan bảo hiểm xã hội để chuyển hình thức.
Cháu nhận lương hưu thay ông bà được không?
Được, nếu ông bà lập văn bản uỷ quyền cho cháu và văn bản đó được chứng thực, còn trong hạn 12 tháng. Cháu mang căn cước của mình khi đi nhận.